GRÖNLAND (KALAATDLİT NUNAAT)

31.01.2009

GRÖNLAND (KALAATDLİT NUNAAT)
Grönland (Kalaatdlit Nunaat), Atlantik Okyanusu’nun kuzeyinde yer alan Dünya’nın en büyük adasıdır (2 175 600 Km).Danimarka
Krallığı’na bağlı bir özerk yönetime sahipitir.Nüfusu 54 600 (1988); başkenti Nuuk (eski adı Gothab;11 209; 1986).
COĞRAFYA:Davis Boğazı, Baffin Denizi, Smiyh, Kennedy ve Robenson boğazları ile güneydoğuda İzlanda’dan, kuzeydoğuda da
Svalbard’dan ayrılan ada; kuzeyden güneye doğru uzanan bir kitle durumundadır.Kuzeyde Morris Jusup, güneyde Farvel burnu yer
alır.Ilık su akıntılarının etkisiyle güney ve batı kıyılarında iklim daha yumuşaktır.Güneybatı kıyılarında ocak ayı ortalama
sıcaklığı -5,7 C, temmuz ayı 9,3 C’dir.Kuzeyde ise, yıllık ortalaması -22,8 C dolayında olan ısı -70 C’a dek düşer.Adanın
büyük bir bölümü (1 milyon 800 bin kilometre kare)İnlandsis adı verilen ve kimi yerlerde kalınlığı 2000 m’yi bulan buzullarla
kaplıdır.Buzulların bitiminde ince dağ sıraları başlar.Doğu kıyılarında yüksek ve sarp bir yapı gösterir.Bunlardan Forel
(3383 m) ve Petermann dağları (2939 m) önde gelenlerdir.
TARİH:Grönland ilk kez 900 yıllarında Vikingler tarafından bulundu.Ardından İskandinavlar, Oesterbygd ve Vesterbygd’de
sömürgeler KURDULAR.Bu sömürgeler XIV ve XV.yy’da Eskimolar tarafından ortadan kaldırıldı.Frobisher (1578), Davis (1585-1587)
Hudson (1607) ve Baffin (1616) adanın değişik bölgelerini buldular.Norveçli Hans Ege adada sürekli bir koloninin temellerini
attı (1721).1888′de Nansen, adayı ilk kez baştan başa geçti(560 Km).Adanın tam bir taraması, 1912′de Grönlandlı Rasmussen
tarafından gerçekleştirildi.Grönlan, 1953 Danimarka Anayasası ile, Danimarka Krallığı’nın sömürgesi iken, parlementoda
(Folketing) iki milletvekiliyle temsil edilen bir eyalet oldu; ardından, Danimarka parlementosunun 1978′de aldığı kararla
özerkliğe kavuştu(1 Mayıs 1979).Özerkliğin ertesinde yapılan seçimlerde sosyalist çoğunluğu sağladı.Ayrıca Danca adlar yerine
Grönlandik yer adları benimsendi.Grönland adı da Kalaatdlit Nunaat oldu.
TOPLUMSAL YAŞAM VE EKONOMİ:Ada halkının çoğunluğunu Eskimolar oluşturur.Bunların başlıcaları Angmagssalik, Godhavn, Thule
olan yaklaşık bin kişilik köylerde yaşarlar.Son zamanlarda çağdaş yöntemlerin de uygulanmasıyla gelişen balıkçılık ve
kürkçülük önde gelen ekonomik uğraşlardır.Ren geyiği ve tilki yetiştiriciliğinin yanı sıra, güneyde iklim koşullarına
dayanıklı bir tür koyun da yetiştirilmektedir.Maden olarak, İvigtut dolaylarında çıkarılan kriolit, kurşun, çinko, grafit,
uranyum ve kömür yatakları bulunmaktadır.Grönland’da halkın çoğunluğu Eskimoca konuşur.İkinci dil Danca’dır.Eskimoca 1700′den
bu yana Latin harfleriyle yazılmakta ve okullarda öğretilmektedir.Ada’nın Hristiyanlaştırılması 1000 yıllarında başladı.Bugün
halkın büyük çoğunluğu Protestan’dır.Stratejik bakımdan önemli bir konuma sahip olan adaya ABD ilk kez 1941′de bir hava üssü
kurdu.1951′de Danimarka ile yapılan antlaşmalar sonucu ABD’nin, başlıcaları Thule, Julanehab,
Straemfjord’da olmak üzere askerî kuruluşlar çoğaldı.

Kategori: Lise Sosyal Bilimler, Lise Genel