ÇÖZELTİLERİN BUHAR BASINÇLARI (RAOULT YASASI) KAYNAMA SICAKLIKLARI ve DAMITMA

ÇÖZELTİLERİN BUHAR BASINÇLARI (RAOULT YASASI) KAYNAMA SICAKLIKLARI ve DAMITMA

Herhangi bir çözeltide buhar basıncı bileşenlerin buhar basınçları toplamına eşittir.Gerek buhar fazında ve gerekse sıvı fazda ideal bir karışım özelliği gösteren sistemlerde kısmi buhar basınçları, Dalton’un kısmi basınçlar yasası ve RAOULT YASASI ile hesaplanabilir.
  Örneğin havası boşaltılmış bir kap içinde iki bileşenli bir sıvı-sıvı karışımı alalım.Sıvı-buhar dengesi kurulduğunda buhar fazındaki mol kesirleri y1 ve y2, sıvı fazdaki mol kesirleri ise x1 ve x2 olsun.Buhar fazının ideal gaz gibi davrandığını düşünerek, bu fazdaki mol kesirleri ile toplam basıncın çarpımından Dalton yasasına göre kısmi buhar basınçları (10.8.1) ve (10.8.2) denklemleriyle hesaplanır.Çözeltinin toplam buhar basıncı ise, kısmı basınçların toplamı olarak yine Dalton yasasına göre

ÇÖZELTİLERİN BUHAR BASINÇLARI (RAOULT YASASI) KAYNAMA SICAKLIKLARI ve DAMITMA ödev INDIR

Yorum Yazın 25.12.2008

Dna nedir? Dna nin Keşfi Hakkında Detaylı Bilgi

1-) DNA NEDİR VE NEREDE BULUNUR ?

DNA “Deoksi Ribo Nükleik Asit” isimli bir tür molekül grubunun kısaltılmış isimidir. DNA’nın çift zincirli ip merdivene benzer. Çift zincirli yapıdaki DNA zinciri oldukça uzun bir zincirdir.Bu zincir hücre içindeki özel enzimler ve proteinler aracılığı ile paketlenir. Nasıl ki uzun bir ipi makaraya düzenli bir şekilde sarıyorsanız, hücrede buna benzer bir mekanizma ile DNA yı paketleyerek çekirdeğinin (Nukleus) içine yerleştirir.DNA her hücrede bulunur.Örneğin böbreklerinizin hücrelerinde, karaciğerinizin hücrelerinde, kemik hücrelerinizde kısacası vücudunuzdaki her hücrede DNA molekülü mevcuttur.

2-) DNA’NIN KEŞFİ:

MİESCHER : 1869 yıllarında ilk olarak Miescher tarafından hücre çekirdeğinde özel bir madde bulundu ve buna Miescher “ Nüklein” adını verdi . Daha sonra ise nükleit asitlerin iki tipte olduğu anlaşıldı . Birincisi timüsten elde edilen timonükleik asit, ikincisi bira mayalarından elde edilen zimonükleik asit . Timonükleik asit hayvanlar alemine , zimonükleik asit ise bitkiler alemine özgü sayıldı.
FEULGEN – ROSSENBECK : 1924 yıllarında ise Feulgen ve Rossenbeck timonükleik asidin çok duyarlı bir tepkimesini tanımladılar ; böylece her iki nükleik asidin her iki canlılar aleminde bulunduğu ispat edilebildi. ondan sonra timonükleik asit çekirdeğe , zimonükleik asit ise sitoplazmaya ait özgü yapı maddeleri sayıldı.
LEVENE – MORİ : 1929 yılında Levene ve Mori tarafından timonükleik asidin DNA , zimonükleik asidin ise RNA Olduğu anlaşıldı.
WATSON – CRİCK : 1953 yılında Watson ve Crick DNA molekülünün kendine has özelliklere sahip bir çift sarmal yapı halinde bulunduğunu ileri sürdüler. Bu araştırıcıların önerdikleri DNA yapısı o tarihlerde başka araştırıcılar tarafından ortaya konulan DNA ya ilişkin önemli bulgulara dayanmaktadır. Bunlardan biri, Wilkins ve Franklin tarafından, izole edilmiş DNA fibrillerinin X-ray ışınlarını kırma özelliklerinin açıklanmasıdır. Elde edilen X ışını fotoğrafları, DNA nın zincirlerindeki bazların diziliş sırasına bağlı olmaksızın, çok düzenli biçimde dönümler yapan bir molekül olduğunu göstermektedir. Ayrıca TMV (tütün Mozaik Virüsü) üzerinde yapılan çalışmalar da DNA ile ilgili çalışmalarda ışık tutmuştur.

Dna nedir? Dna nin Keşfi Hakkında Detaylı Bilgiyi Buradan İNDİRİN

Yorum Yazın 24.12.2008

DAMITMA

DAMITMA
Laboratuarda bir sıvının içinde çözünmüş olabilecek öteki maddelerden ayrıştırılarak arıtılması gerektiğinde kullanılan en kolay yöntem damıtmadır. Damıtma sıvının buharlaşıncaya kadar ısıtılıp daha sonra yükselen buharın bir soğutma yöntemiyle yeniden sıvılaştırılmasıdır. Böylece sıvı önceden içerdiği buharlaşmaz maddelerden arınmış olur. Kaynama noktaları değişik iki sıvının ayrıştırılmasında damıtma yöntemi kullanıldığında işleme ayrımsal damıtma adı verilir.
Kapalı bir kapta buhar elli bir basınca ulaşıncaya kadar sıvı buharlaşacaktır. Bu basınç yalnız sıcaklığa bağlıdır ve buharlaşmanın belli bir sıvı için belli bir sıcaklıkta maksimum sınırını gösterir. Buharın doymuş olduğunu gösterir. Her sıvının özel bir basınç değeri vardır. Basınç değeri sıvının doğal yapısına uçuculuğunun yüksek ya da düşük olmasına bağlıdır ve maddenin miktarından bağımsızdır. Buhar basıncı hemen her zaman mili metre civa olarak tanımlanır. Bu aynı miktarda basınç yapma etkisindeki civa sütunun uzunluğudur.
Bir sıvını buhar basıncı sıcaklığın artması ile yükselir. Suyun arıtılması buharlaşma hızını artırır. Sıcaklıktaki bu artış buhar basıncını sıvıya uygulanan dış basınca eşit duruma getirince sıvı kaynar,bir başka deyişle sıvı ile buhar arasındaki denge bozularak, sıvı tümüyle buhar haline geçer. Tüm hal değişimlerinde olduğu gibi ,kaynama sırasında tüm sıvı buhar haline geçinceyte kadar sıcaklık değişmez kalır. Deniz seviyesinde su 1atm basınç altındadır.100Cde suyun buhar basıncı 1atmye eşittir. Bu yüzden suyun kaynama noktası 100C’dir.
Bir sıvı daha uçucu oldukça ,belli bir sıcaklıkta buhar basıncı yükselir ve dış basınca ulaşması kolay olur. Buna iyi bir örnek olan eterin kaynama noktası son derece yüksek bir buhar basıncının bir sonucu olarak 35C0’dir. Bu özelliklere dayanılarak bir çözelti ,içindeki katışıklardan arıtılabilir. Ama ,bir karışımındaki iki sıvının kaynama noktaları arasında 80C den yüksek bir fark varsa, bunların ayrıştırılması kolaydır, kaynama noktaları arasındaki fark 80C den az ise iki arı bileşe elde etmek zordur.

DAMITMA SÜTUNLARI
Kaynama noktaları biri birinden birkaç derece farklı bileşenlerin oluşturduğu karışımları ayrıştırmak,çok sık gerek duyulan ve özel aygıt kullanımı gerektiren bir iştir.
Damıtma sırasında içinde karışımın kaynatıldığı cam kabın sıcaklığı karışımın kaynama noktasından her zaman yüksektir. Bu kullanılan aygıtta buharın hareketini hızlandırır.
Kaynama noktaları birbirine çok yakın iki sıvıda , sıcaklığın biraz artması bile sıvıların her ikisinin de eş zamanda kaynayıp damıtılmasına yol açar. Bu yüzden ,buharın olabildiği kadar uzun bir hacimde yayılması ilkesinden yararlanılan damıtma sütunları kullanılır.
Bu sıvıların , sütunların soğuk çeperlerine değdikten sonra daha kolay yeniden yoğunlaşarak, damıtma kabına düşmelerini sağlar, bu arada, daha uçucu maddeler başarıyla damıtılmış olur.
DAMITMANIN KULLANIM ALANLARI
Damıtma,laboratuarda vazgeçilmez bir yöntem olması yanı sıra ,sanayide de çok sık kullanılır. En yeni kullanımları arasında, deniz suyunun tuzunun giderilerek içme suyu elde edilmesidir. Bu işlem büyük sanayi tesisleriyle gerçekleştirilirse de yararlanılan ilke, laboratuarda yararlanılanla aynısıdır. Damıtma yöntemi, sanayi artıklarının yol açtığı su kirlenmesi sorununa da uygulanabilir, ama artıkların içinde buharlaşabilir kimyasal maddeler olduğu için bazı değişiklikler yapılmalıdır.
Sıvılaşmış havanın ayrımsal damıtılması da ilgi çekicidir. Çok düşük ısıda sıvılaşan hava, sonra damıtılarak içindeki gazlar(azot, helyum vb.) ayrı ayrı elde edilebilir. Burada karşılaşılan teknik sorun,gazların çok düşük sıcaklıklarda yoğunlaştırılması için kullanmadan önce, soğutmada yararlanmaktır. Sıvılaşmış hava çok yüksek basınçta çeşitli basmaklarda sıkıştırılarak, sonrada bir delik yada memeden geçirilip hızla genişletilerek elde edilebilir. Roketlerin hareket etmelerini sağlayan düzenlemelerde kullanılan sıvı oksijen bu yolla elde edilir. Bununla birlikte asetilen gibi patlayıcı gazların birikmesini önlemek için de özen göstermek gerekir. Damıtmanın petrol sanayisinde geniş uygulama alanları vardır. Çeşitli akaryakıtların ayrıştırılması. Ayrıca kimya sanayisinde ve çözücü gerektiren sanayilerde kullanılır.
GAZLARIN AYRIŞMASI
1811 yılında İtalyan fizikçisi Amedeo Avogadro önemli bir fizik yasası buldu: Değişmez sıcaklık ve basınçta eşit hacimli tüm gazlar aynı sayıda molekülü kapsamaktadır. Bu yasa bazı koşullar altında ,bir gazın sıcaklık artışına bağlı olmadan nasıl artığını açıklamak açısından önemlidir.
Bunun nedeni ayrışma olabilir: Daha önce yalnızca bir tanesinin bulunduğu yerde iki ya da daha çok molekülün bulunması hacimde kesinlikle bir artışa neden olacaktır. Bunun yanı sıra, kimyasal değişim, molekülün yapısında temel başkalaşımlar olduğunu gösterecektir.
Bir laboratuar deneyde bakır, derişik nitrik asitle işlem görürse, elde ettiği ürünlerden biri azot dioksit olacaktır.
Bununla birlikte , bu işlem orta sıcaklıkta yapılırsa elde edilecek gaz renksiz tetra oksit olacaktır:
Yaklaşık 60C’lik bir sıcaklık artışı , gazın kızıl-kahve bir renk almasına neden olacaktır. Bu da, gazın azot dioksite ayrıştığını gösterir156C ayrışma hemen hemen tamamlanmıştır.
Burada gazların sıcaklığın artışından ayrıştığını gözlüyoruz. Yani gazları damıtılabildiğini görebiliriz.
DİĞER DAMITMA ŞEKİLLERİ
Geri akışlı damıtma :
Büyük miktarlarda ürün işleyebilen tablalı kuleden gerçekleştirilir. Buhar kazanının üstünde bir dizi tablayla bölünmüş silindir biçiminde yada koşut yüzlü uzun bir kolon yer alır. Kazandan birinci tablaya gelen buharın bir bölümü yoğuşur, diğer bölümü ise, diğer bölümü ise yoğuşma olayının yenilendiği ikinci tablaya ulaşır. Üçüncü tablada da aynı olay yenilenir ve işlem böylece sürer. Çok zengin buhar, kulenin en üst bölümünden alınır. Yoğuşma ürününe doyan her tabladan, buhar kazanına inen bir artık ürün akımı oluşur
Bileşimine giren çeşitli maddeleri odunda ayırmak için yapılan damıtmadır. Dikey yada yatay karnilere istiflenmiş, aynı boyda, yuvarlak yada yarılmış odunların ısıtılmasıyla gerçekleşir.
Her biri 1300-2000kg odun alabilen karnillere damıtma için 12-15 saat gereklidir;sıcaklığın ilk 10 saat içinde 350C yi geçmemesi gerekir.;sonra sıcaklık 430C ye kadar yükseltilir.
Büyük odun damıtma tesislerinde kaloriferli fırınlarda kullanılır
Odunun damıtılması ile elde edilen ürünler odun kömüründen başka; ağır katran, odun asidi. Reçineli odunlardan çam esansı denilen özel bir esans elde edilir.
PETROLÜN DAMITILMASI
Bir rafineride ham petrole uygulanan ilk işlem ayrımsal yada bölümsel damıtmadır. Bu işlemle, on kadar temel petrol kesiti elde edilir. Bu kesitlerden her biri genellikle karbon atomları sayısıyla yada içerdiği hidrokarbonların ve diğer bileşiklerin normal kaynama sıcaklıkları dizisiyle tanımlanan bir uçuculuk aralığında yer alır. Damıtmayla ham petrolü ayrımlama ,üretim gereklerinin işlevlerine göre önemli değişiklikler gösterebilir.
PETROLÜN DAMITILMASI İLE ELDE EDİLEN ÜRÜNLER
Ham petrolü atmosfer basıncında damıtma :
Atmosfer basıncından çok az yüksek bir basınçta yapıldığından bu adı alır ve arakat ürünleri veren bir damıtma kulesinde, ham petrolün birçok ana kesite ayrılmasını sağlar: gaz ve benzinler, kerosen, mazotlar, atmosfer artığı. Ham petrol kuleden çekilen ürünlerin ısıl enerjisini kullanan ısı değiştiricilerle ısıtıldıktan ve borulu bir fırında bölümsel olarak buharlaştırıldıktan sonra 340 ile380C de kulenin alt bölümüne yarı buharlaşmış halde verilir. Aynı andaki tesisteki kirlenmeyi ve korozyonu sınırlandırmak için ham petrole tuz giderme işlemi uygulanır: üretim yada taşımadan kaynaklanan mineral tuzlarını özütlemek için önce ham petrole su püskürtülür ardından yaklaşık 130C de tuz giderme balonunda elektrikle su ve ham petrolün karışması hızlandırılır ve karışım durutulur.
Gazlardan ve benzinden oluşan en uçucu kesit,damıtma kulesinin tepesinde toplanır; kerosen ve mazotlar kulenin yan bölümünden alınır,sonra her biri daha küçük başka bir kuleye gönderilerek uçucu madde ayarları ayarlanır. Atmosfer basıncında damıtma artığı ana kulenin tabanından alınır.
Gazları ve benzinleri ayırma işleminde genellikle çift ürünlü damıtma kulesi kullanılır. Gazlar önce kararlaştırıcı ya da bütan giderici kulede benzinlerden ayrılır.; sonra bir etan giderici bir propan gidericide, bölümsel damıtmayla propan ve bütan yanıcı gaz halinde ayrı ayrı özütlenir. Nihayet benzinleri bölümsel damıtma kulesinde ayırarak hafif ve ağır benzinler elde edilir.
Atmosfer artığını boşlukta damıtma
Arakat ürünleri veren bir damıtma kulesinde gerçekleştirilir; Bu kulenin çalışma ilkesi tepe bölümünde basınç 10 ile 70 mbar arasında değişen bir boşluk oluşturmak ve böylece atmosfer artığı bileşenleri, ısıl parçalanmaya yol açmayacak düşük bir sıcaklıkta damıtmaktır. Artıklar, borulu bir fırında bölümsel olarak buharlaştırıldıktan sonra kulenin alt bölümüne 370-410C sıcaklıkta yollanır. Boşluğu, kulenin tepesinde yoğunlaşmış gazları emen buhar enjektörleri sağlar. Böylece , ilk arakat ürünü olarak bir mazot, alt arakat ürünlerinden iki ya da daha çok damıtma ürünü ve kulenin dibinde ise boşlukta damıtma ürünü elde edilir.
Bu üç tesis genellikle tak mbar üretim birimi içinde toplanır ve sığa göz önüne alındığında ayırt edici özelliğini ,aygıtların fırınların ,özellikle de kulelerin dev boyutları oluşturur. Bir atmosfer basıncında damıtma kulesinde yaklaşık 9 mye yaklaşık bir kule demektir.
TUZ GİDERME
APANSIZ BUHARLAŞTIRMA İLE DAMITMA
Bu işlem deniz suyunun tuzunu giderme yöntemlerinin en önemlisidir.Hem aşınmanın ve çökmenin önlenmesi için düşük sıcaklıklarda çalışmayı sağlar,hem de gizli ısıdan yararlanılır.Sıcak deniz suyu ,düşük basınçlı bir bölmeye geçirilince , bir bölümü hemen buharlaşır.Bu birdenbire kaynama ve ısı vermeden buharlaşmaya apansız buharlaşma denir.
 Damıtmadan sonra sıcak su soğutulur.Daha düşük basınç ve sıcaklıkta ikinci bir apansız buharlaştırma uygulanır ve işlem böylece sürer.Apansız buharlaştırma ile damıtma tesisi ,her biri bir öncekinden düşük sıcaklıkta çalışan bir dizi bölmeden oluşur.Deniz suyuna ilk ısı , geri geri basınçlı buhar türbünü gibi bir işletmeden düşük basınçlı bir buharla verilebilir.
Isıtılmış tuzlu su,bir bölmeden ötekine akar.Oluşan su buharı,tuzlu su damlacıklarını ayıraçlardan geçer.
Sonra buhar yoğuşur,tuzsuz su toplama kaplarına alınır ve depolanır.Tuzlu su, bir bölmeden ötekine geçerken yavaş yavaş soğur.Soğuyan su, yoğuşturma borularına geri
pompalanır.Bu borularda deniz suyu ısı soğurur ve başlangıç noktasına oluşuncaya kadar,sıcaklığı bölmelerde yeniden dolaşması için gerekli olan sıcaklığa yaklaşır.
Kurak kıyı bölgelerinde bu tip büyük tesisiler kurulmuştur.Meksika kıyılarında ,tijuana yakınlarındaki bir tesis 1970te tamamlanmıştır.Burada denizden günde 27 milyon litre tuzsuz su elde edilir.
ALKOLÜN DAMITILMASI
Yeterince zengin petrol ve kömür yatakları olan ülkeler ,alkol üretmek için kimyasal yöntemler kullanırlar.Petrolün parçalanmasından yada kömür katranın damıtılmasından elde edilen etilen bu bireşime örnektir.
Etanol aynı zamanda , hidrojen ve karbondioksit genellikle krom oksit ve çinko oksit gibi uygun bir katalizör içinden 350-400C de geçirilmesinden oluşan ve stinol adı verilen bir yöntem ile elde edilebilir.Bu yöntem sanayide yaygın olarak kullanılır.
Hazırlayan: Murat KARABABA, Özel GAYE Lisesi, 10-A sınıfı, Mayıs 2000

Yorum Yazın 24.12.2008

Damitma ve damitma yöntemleri

Damitma ve damitma yöntemlerini arastiriniz
DAMITMA
Laboratuarda bir sivinin içinde çözünmüs olabilecek öteki maddelerden ayristirilarak aritilmasi gerektiginde kullanilan en kolay yöntem damitmadir. Damitma sivinin buharlasincaya kadar isitilip daha sonra yükselen buharin bir sogutma yöntemiyle yeniden sivilastirilmasidir. Böylece sivi önceden içerdigi buharlasmaz maddelerden arinmis olur. Kaynama noktalari degisik iki sivinin ayristirilmasinda damitma yöntemi kullanildiginda isleme ayrimsal damitma adi verilir.
Kapali bir kapta buhar elli bir basinca ulasincaya kadar sivi buharlasacaktir. Bu basinç yalniz sicakliga baglidir ve buharlasmanin belli bir sivi için belli bir sicaklikta maksimum sinirini gösterir. Buharin doymus oldugunu gösterir. Her sivinin özel bir basinç degeri vardir. Basinç degeri sivinin dogal yapisina uçuculugunun yüksek ya da düsük olmasina baglidir ve maddenin miktarindan bagimsizdir. Buhar basinci hemen her zaman mili metre civa olarak tanimlanir. Bu ayni miktarda basinç yapma etkisindeki civa sütunun uzunlugudur.
Bir sivini buhar basinci sicakligin artmasi ile yükselir. Suyun aritilmasi buharlasma hizini artirir. Sicakliktaki bu artis buhar basincini siviya uygulanan dis basinca esit duruma getirince sivi kaynar,bir baska deyisle sivi ile buhar arasindaki denge bozularak, sivi tümüyle buhar haline geçer. Tüm hal degisimlerinde oldugu gibi ,kaynama sirasinda tüm sivi buhar haline geçinceyte kadar sicaklik degismez kalir. Deniz seviyesinde su 1atm basinç altindadir.100Cde suyun buhar basinci 1atmye esittir. Bu yüzden suyun kaynama noktasi 100C’dir.
Bir sivi daha uçucu oldukça ,belli bir sicaklikta buhar basinci yükselir ve dis basinca ulasmasi kolay olur. Buna iyi bir örnek olan eterin kaynama noktasi son derece yüksek bir buhar basincinin bir sonucu olarak 35C0’dir. Bu özelliklere dayanilarak bir çözelti ,içindeki katisiklardan aritilabilir. Ama ,bir karisimindaki iki sivinin kaynama noktalari arasinda 80C den yüksek bir fark varsa, bunlarin ayristirilmasi kolaydir, kaynama noktalari arasindaki fark 80C den az ise iki ari bilese elde etmek zordur.
DAMITMA SÜTUNLARI Kaynama noktalari biri birinden birkaç derece farkli bilesenlerin olusturdugu karisimlari ayristirmak,çok sik gerek duyulan ve özel aygit kullanimi gerektiren bir istir. Damitma sirasinda içinde karisimin kaynatildigi cam kabin sicakligi karisimin kaynama noktasindan her zaman yüksektir. Bu kullanilan aygitta buharin hareketini hizlandirir. Kaynama noktalari birbirine çok yakin iki sivida , sicakligin biraz artmasi bile sivilarin her ikisinin de es zamanda kaynayip damitilmasina yol açar. Bu yüzden ,buharin olabildigi kadar uzun bir hacimde yayilmasi ilkesinden yararlanilan damitma sütunlari kullanilir. Bu sivilarin , sütunlarin soguk çeperlerine degdikten sonra daha kolay yeniden yogunlasarak, damitma kabina düsmelerini saglar, bu arada, daha uçucu maddeler basariyla damitilmis olur.
DAMITMANIN KULLANIM ALANLARI
Damitma,laboratuarda vazgeçilmez bir yöntem olmasi yani sira ,sanayide de çok sik kullanilir. En yeni kullanimlari arasinda, deniz suyunun tuzunun giderilerek içme suyu elde edilmesidir. Bu islem büyük sanayi tesisleriyle gerçeklestirilirse de yararlanilan ilke, laboratuarda yararlanilanla aynisidir. Damitma yöntemi, sanayi artiklarinin yol açtigi su kirlenmesi sorununa da uygulanabilir, ama artiklarin içinde buharlasabilir kimyasal maddeler oldugu için bazi degisiklikler yapilmalidir.
Sivilasmis havanin ayrimsal damitilmasi da ilgi çekicidir. Çok düsük isida sivilasan hava, sonra damitilarak içindeki gazlar(azot, helyum vb.) ayri ayri elde edilebilir. Burada karsilasilan teknik sorun,gazlarin çok düsük sicakliklarda yogunlastirilmasi için kullanmadan önce, sogutmada yararlanmaktir. Sivilasmis hava çok yüksek basinçta çesitli basmaklarda sikistirilarak, sonrada bir delik yada memeden geçirilip hizla genisletilerek elde edilebilir. Roketlerin hareket etmelerini saglayan düzenlemelerde kullanilan sivi oksijen bu yolla elde edilir. Bununla birlikte asetilen gibi patlayici gazlarin birikmesini önlemek için de özen göstermek gerekir. Damitmanin petrol sanayisinde genis uygulama alanlari vardir. Çesitli akaryakitlarin ayristirilmasi. Ayrica kimya sanayisinde ve çözücü gerektiren sanayilerde kullanilir.
GAZLARIN AYRISMASI
1811 yilinda Italyan fizikçisi Amedeo Avogadro önemli bir fizik yasasi buldu: Degismez sicaklik ve basinçta esit hacimli tüm gazlar ayni sayida molekülü kapsamaktadir. Bu yasa bazi kosullar altinda ,bir gazin sicaklik artisina bagli olmadan nasil artigini açiklamak açisindan önemlidir.
Bunun nedeni ayrisma olabilir: Daha önce yalnizca bir tanesinin bulundugu yerde iki ya da daha çok molekülün bulunmasi hacimde kesinlikle bir artisa neden olacaktir. Bunun yani sira, kimyasal degisim, molekülün yapisinda temel baskalasimlar oldugunu gösterecektir.
Bir laboratuar deneyde bakir, derisik nitrik asitle islem görürse, elde ettigi ürünlerden biri azot dioksit olacaktir.
Bununla birlikte , bu islem orta sicaklikta yapilirsa elde edilecek gaz renksiz tetra oksit olacaktir:
Yaklasik 60C’lik bir sicaklik artisi , gazin kizil-kahve bir renk almasina neden olacaktir. Bu da, gazin azot dioksite ayristigini gösterir156C ayrisma hemen hemen tamamlanmistir.
Burada gazlarin sicakligin artisindan ayristigini gözlüyoruz. Yani gazlari damitilabildigini görebiliriz.
DIGER DAMITMA SEKILLERI
Geri akisli damitma :
Büyük miktarlarda ürün isleyebilen tablali kuleden gerçeklestirilir. Buhar kazaninin üstünde bir dizi tablayla bölünmüs silindir biçiminde yada kosut yüzlü uzun bir kolon yer alir. Kazandan birinci tablaya gelen buharin bir bölümü yogusur, diger bölümü ise, diger bölümü ise yogusma olayinin yenilendigi ikinci tablaya ulasir. Üçüncü tablada da ayni olay yenilenir ve islem böylece sürer. Çok zengin buhar, kulenin en üst bölümünden alinir. Yogusma ürününe doyan her tabladan, buhar kazanina inen bir artik ürün akimi olusur
Bilesimine giren çesitli maddeleri odunda ayirmak için yapilan damitmadir. Dikey yada yatay karnilere istiflenmis, ayni boyda, yuvarlak yada yarilmis odunlarin isitilmasiyla gerçeklesir.
Her biri 1300-2000kg odun alabilen karnillere damitma için 12-15 saat gereklidir;sicakligin ilk 10 saat içinde 350C yi geçmemesi gerekir.;sonra sicaklik 430C ye kadar yükseltilir.
Büyük odun damitma tesislerinde kaloriferli firinlarda kullanilir
Odunun damitilmasi ile elde edilen ürünler odun kömüründen baska; agir katran, odun asidi. Reçineli odunlardan çam esansi denilen özel bir esans elde edilir.

——————————————————————–
petrollllllll……

PETROLÜN DAMITILMASI
Bir rafineride ham petrole uygulanan ilk islem ayrimsal yada bölümsel damitmadir. Bu islemle, on kadar temel petrol kesiti elde edilir. Bu kesitlerden her biri genellikle karbon atomlari sayisiyla yada içerdigi hidrokarbonlarin ve diger bilesiklerin normal kaynama sicakliklari dizisiyle tanimlanan bir uçuculuk araliginda yer alir. Damitmayla ham petrolü ayrimlama ,üretim gereklerinin islevlerine göre önemli degisiklikler gösterebilir.
PETROLÜN DAMITILMASI ILE ELDE EDILEN ÜRÜNLER
Ham petrolü atmosfer basincinda damitma :
Atmosfer basincindan çok az yüksek bir basinçta yapildigindan bu adi alir ve arakat ürünleri veren bir damitma kulesinde, ham petrolün birçok ana kesite ayrilmasini saglar: gaz ve benzinler, kerosen, mazotlar, atmosfer artigi. Ham petrol kuleden çekilen ürünlerin isil enerjisini kullanan isi degistiricilerle isitildiktan ve borulu bir firinda bölümsel olarak buharlastirildiktan sonra 340 ile380C de kulenin alt bölümüne yari buharlasmis halde verilir. Ayni andaki tesisteki kirlenmeyi ve korozyonu sinirlandirmak için ham petrole tuz giderme islemi uygulanir: üretim yada tasimadan kaynaklanan mineral tuzlarini özütlemek için önce ham petrole su püskürtülür ardindan yaklasik 130C de tuz giderme balonunda elektrikle su ve ham petrolün karismasi hizlandirilir ve karisim durutulur.
Gazlardan ve benzinden olusan en uçucu kesit,damitma kulesinin tepesinde toplanir; kerosen ve mazotlar kulenin yan bölümünden alinir,sonra her biri daha küçük baska bir kuleye gönderilerek uçucu madde ayarlari ayarlanir. Atmosfer basincinda damitma artigi ana kulenin tabanindan alinir.
Gazlari ve benzinleri ayirma isleminde genellikle çift ürünlü damitma kulesi kullanilir. Gazlar önce kararlastirici ya da bütan giderici kulede benzinlerden ayrilir.; sonra bir etan giderici bir propan gidericide, bölümsel damitmayla propan ve bütan yanici gaz halinde ayri ayri özütlenir. Nihayet benzinleri bölümsel damitma kulesinde ayirarak hafif ve agir benzinler elde edilir.
Atmosfer artigini boslukta damitma
Arakat ürünleri veren bir damitma kulesinde gerçeklestirilir; Bu kulenin çalisma ilkesi tepe bölümünde basinç 10 ile 70 mbar arasinda degisen bir bosluk olusturmak ve böylece atmosfer artigi bilesenleri, isil parçalanmaya yol açmayacak düsük bir sicaklikta damitmaktir. Artiklar, borulu bir firinda bölümsel olarak buharlastirildiktan sonra kulenin alt bölümüne 370-410C sicaklikta yollanir. Boslugu, kulenin tepesinde yogunlasmis gazlari emen buhar enjektörleri saglar. Böylece , ilk arakat ürünü olarak bir mazot, alt arakat ürünlerinden iki ya da daha çok damitma ürünü ve kulenin dibinde ise boslukta damitma ürünü elde edilir.
Bu üç tesis genellikle tak mbar üretim birimi içinde toplanir ve siga göz önüne alindiginda ayirt edici özelligini ,aygitlarin firinlarin ,özellikle de kulelerin dev boyutlari olusturur. Bir atmosfer basincinda damitma kulesinde yaklasik 9 mye yaklasik bir kule demektir.
TUZ GIDERME
APANSIZ BUHARLASTIRMA ILE DAMITMA
Bu islem deniz suyunun tuzunu giderme yöntemlerinin en önemlisidir.Hem asinmanin ve çökmenin önlenmesi için düsük sicakliklarda çalismayi saglar,hem de gizli isidan yararlanilir.Sicak deniz suyu ,düsük basinçli bir bölmeye geçirilince , bir bölümü hemen buharlasir.Bu birdenbire kaynama ve isi vermeden buharlasmaya apansiz buharlasma denir.
Damitmadan sonra sicak su sogutulur.Daha düsük basinç ve sicaklikta ikinci bir apansiz buharlastirma uygulanir ve islem böylece sürer.Apansiz buharlastirma ile damitma tesisi ,her biri bir öncekinden düsük sicaklikta çalisan bir dizi bölmeden olusur.Deniz suyuna ilk isi , geri geri basinçli buhar türbünü gibi bir isletmeden düsük basinçli bir buharla verilebilir.
Isitilmis tuzlu su,bir bölmeden ötekine akar.Olusan su buhari,tuzlu su damlaciklarini ayiraçlardan geçer.
Sonra buhar yogusur,tuzsuz su toplama kaplarina alinir ve depolanir.Tuzlu su, bir bölmeden ötekine geçerken yavas yavas sogur.Soguyan su, yogusturma borularina geri
pompalanir.Bu borularda deniz suyu isi sogurur ve baslangiç noktasina olusuncaya kadar,sicakligi bölmelerde yeniden dolasmasi için gerekli olan sicakliga yaklasir.
Kurak kiyi bölgelerinde bu tip büyük tesisiler kurulmustur.Meksika kiyilarinda ,tijuana yakinlarindaki bir tesis 1970te tamamlanmistir.Burada denizden günde 27 milyon litre tuzsuz su elde edilir.
ALKOLÜN DAMITILMASI
Yeterince zengin petrol ve kömür yataklari olan ülkeler ,alkol üretmek için kimyasal yöntemler kullanirlar.Petrolün parçalanmasindan yada kömür katranin damitilmasindan elde edilen etilen bu biresime örnektir.
Etanol ayni zamanda , hidrojen ve karbondioksit genellikle krom oksit ve çinko oksit gibi uygun bir katalizör içinden 350-400C de geçirilmesinden olusan ve stinol adi verilen bir yöntem ile elde edilebilir.Bu yöntem sanayide yaygin olarak kullanilir. Hazirlayan: Murat KARABABA, Özel GAYE Lisesi, 10-A sinifi, Mayis 2000

Yorum Yazın 24.12.2008

Çözeltiler hakkında Herşey Burada

ÇÖZELTİLER

Çözelti : Homojen karisimlara çözelti denir.

ÇÖZELTİLERİ SINIFLANDIRMA

A- Çözücü ve Çözünene Göre Siniflandirma

1- Kati-Sivi Çözeltileri : Bir katinin bir sivida çözünmesiyle hazirlanan
  çözeltilerdir. ( Tuzlu su, sekerli su, bazli su…..)
2- Sivi-Sivi Çözeltileri : Bir sivinin baska bir sivida çözünmesiyle olusan
  homojen karisimlardir. ( Kolonya, alkol+su…)
3- Kati-Kati Çözeltileri : Bir katinin baska bir kati içerisinde homojen
  dagilmasiyla olusan karisimlardir. Bütün alasimlar kati-kati çözeltileridir.
  (Lehim, çelik, tunç, prinç…..)
4- Gaz-Gaz Çözeltileri: En az iki gaz karisimidir. Bütün gaz karisimlari
  homojendir ve çözeltidir. ( Hava, tüp gaz)
5- Gaz-Sivi Çözeltileri : Bir gazin bir sivida çözünmesiyle olusan karisimlardir.
  ( Kola, gazoz, bira…)

B- Derisime Göre Siniflandirma :

1- Seyreltik Çözeltiler : Çözücü çözebileceginden az miktarda maddeyi
  çözmüsse doymamis ya da seyreltik çözeltidir.
2- Doymus Çözelti : Çözücü çözebilecegi kadar maddeyi çözmüsse doymus
  çözeltidir.
3- Asiri Doymus Çözeltiler : Çözücü çözebileceginden fazla maddeyi
  çözmüsse asiri doymus çözeltidir.

ÇÖZELTILERIN ÖZELLIKLERI :

Kati-Sivi Çözeltilerinde,

1- Çözeltinin kaynama noktasi saf çözücünün kaynama noktasindan
  büyüktür.
2- Çözeltinin donma noktasi saf çözücüden düsüktür.
3- Çözeltinin buhar basinci saf çözücünün buhar basincindan düsüktür.
4- Çözeltinin öz kütlesi saf çözücünün öz kütlesinden büyüktür.
5- Bir çözeltiye su eklenirse derisimi düser, buhar basinci artar, donma
  noktasi yükselir. Iletkenligi azalir.

Elektrik İletkenligi : Çözeltilerin bir kismi elektrigi ilettigi halde bir kismi
  iletmez. Elektrigi ileten çözeltilere elektrolit denir. Biri
  maddenin elektrigi iletmesi için;

1- Serbest halde elektronu bulunmalidir. ( elektron akisiyla) Örnegin metaller
  ve alasimlar bu sekilde iletir.
2- Yapisinda + ve - yüklü iyonlar ( Iyonik katilar) bulunmalidir.
  ( Bütün metal- ametal bilesikleri)

Çözünürlük : Belli bir sicaklikta, çözücünün belli miktarinda çözünen madde
  miktaridir. Çözücü miktari genelde 100 ml ya da 100 gram,
  çözücü olarak da su alinir. Çözünürlük kati, sivi ve gazlar için
  ayirt edici bir özelliktir.

ÇÖZÜNÜRLÜGE ETKI EDEN FAKTÖRLER

1- Çözücü ve çözünenin cinsi : Her madde her maddede çözünmez.
Organik bilesikler organik çözücüde inorganik bilesikler inorganik çözücüde çözünürler. Polar bilesikler polar çözücüde apolar bilesikler apolar çözücüde çözünürler. Örnegin naftalin suda çözünmez fakat benzende çözünür. “Benzer benzeri çözer”.

2- Sicaklik: katilarin çözünürlügü genelde isi alici (endotermik) oldugu halde gazlarin çözünürlügü ekzotermik tir. Sicakligin artirilmasi katilarin çözünürlügünü artirdigi halde gazlarin çözünürlügünü azaltir.

3- Basinç: Basinç degisimi katilarin çözünürlügünü etkilemedigi halde gazlarin çözünürlügünü dogru orantili olarak etkiler.

ÇÖZÜNME HIZINA ETKI EDEN FAKTÖRLER:

1- Sicaklik : Çözünürlügü sicaklikla dogru orantili olarak degisen maddelerin çözünme hizi sicakligin artmasiyla artar.
2- Tanecik Büyüklügü : Çözünen maddenin tanecikleri ne kadar küçükse çözünme o kadar hizli olur.
3- Karistirma : Çözeltinin karistirilmasi katiyi küçük taneciklere ayirdigi için, çözcüyle temas eden yüzeyi artirir ve çözünme hizlanir.

DERISIM VE DERISIM ÇESITLERİ

Bir çözeltinin birim hacmine çözünen maddenin gram cinsinden miktaridir.
Kütlece % Derisim : Bir çözeltinin 100 graminda çözünen maddenin gram cinsinden miktaridir.

daha fazla bilgi ekli dosyamizda linke tiklayarak ücretsiz indirin..

Çözeltiler hakkında Herşey Burada BURADAN INDIRIN

Yorum Yazın 24.12.2008